Disiĝo – kina majstroverko

La sceno estas emociiga: meze de familiaj kaj sociaj turmentantaj problemoj, juna viro banas sian demencan patron per duŝo, kaj meze de la bano li sin klinas sur la maljunulon kaj sentoplene ploras. La tuto daŭras nur kelkajn minutojn sed taŭgas kiel emblemo de la bela irana filmo ‘Disiĝo’, de Asgar Farhadi [اصغر فرهادی], kiu gajnis la Oscar-premion kiel plej bona eksterlanda filmo en 2011.

Mi spektis ĝin kaj eliris la kinejon kun sento de absoluta ravo. Ĝi estas eksterordinara filmo. La rakonto estas atentokapta kaj la arta maniero, kiel la aŭtoro verkis ĝin, montras majstran talenton. Ĝi ne estas simple distraĵo, ĝi intencas mesaĝi ion al la spektanto: kinaĵo kiel perilo de kritiko al konvencioj, al rigida moralo, al la angoroj de moderna vivo.

Unuavide la historio ŝajnas iom banala. Edzino emas migri eksterlanden kun sia filino, sed la edzo ne konsentas pri tio, ĉar li havas demencan patron, kiun li ame prizorgas. La edzino ne rajtas forvojaĝi sen la edzo, laŭ lokaj leĝoj; ili kverelas kaj submetiĝas al decido de juĝisto. Dume, la edzo dungas servistinon por prizorgado al sia patro. Okazas kverelo ankaŭ inter la dunginto kaj la dungitino. Ankaŭ ĉi tiu tuta afero alvenas al juĝisto, kaj pro kreskanta incitiĝo, mensaj streĉiĝoj iom post iom kreskas ĝis danĝero, ke okazos tragedio. Fine, surpriza detalo malfaras nodon, kiu ŝajnis senelira.

La aktoroj estas eksterordinaraj.  Neniaj “specialaj kinefektoj” por spektakle impresi la spektanton, tiel oftaj en modernaj produktaĵoj, kiuj pli valorigas surekranajn akrobataĵojn ol profundajn ideojn. La kondukado de la movoj, dum la tuta filmo, ne permesas, ke oni ripozu: ĝi perfekte transdonas la impreson, ke la vivo de tiuj homoj ja ne povas kvietiĝi eĉ momenteton. Bruoj de stratoj, de maŝinoj, de fonaj voĉoj, de aŭtomobiloj konstante sonas kiel kakofonio: la ekstera mondo indiferentas pri individuaj suferoj kaj eĉ foje kruele kontribuas por pligraviĝo de la ĥaoso. La sento pri soleco kaj senhelpeco pezas dum la tuta filmo. Ĉiu homa figuro en la rakonto havas verecajn  motivojn por siaj agoj, neniu pravas, neniu malpravas, ĉiuj havas siajn konsiderindajn argumentojn. Ne ekzistas bonuloj, nek malbonuloj, nur homoj, kiuj baraktas kun la malfacileco vivi en reguloplena, ofte kruela socio. Ne estas loko por sentimentalemo, nur por ĉiutaga postvivado kun klopodo ne perdi dignon. Subtila, nepamfletema kritiko al rigidaj sociaj kaj religiaj normoj karambolas kun kortuŝa maniero, kiel homoj klopodas  esti sinceraj, rilate siajn kredojn kaj tradiciojn.

Resume, “Disiĝo” estas altnivela filmo, kiu atingas la plej ambician celon de granda arto: ĝi devigas la spektanton pensi pri la jena demando:

“Ili vivas en tia mondo. Kaj mi, en kia mondo mi vivas?”

de Nunonia-redakcio, laŭ la kolumnisto Paŭlo Sergio Viana [Paulo Sergio Viana]